| استان: آذربايجان غربي | |
ابراهيم بداقي _ استان آذربايجان غربي يکي از ۳۰ استان ايران است که در شمال غربي اين کشور قرار دارد و مرکز آن شهر اروميه است. در کنارهٔ غربي اين استان،درياچه اروميه قرار دارد. اين استان داراي جاذبههاي گردشگري ، تاريخي و طبيعي بيشماري است که به معرفي برخي از آنها ميپردازيم .
مسجد جامع اروميه اين مسجد يکي از مکانهاي تاريخي استان که در جنب بازار تاريخي اروميه واقع است و داراي گنبد, شبستانهاي ستوندار و حجرات طرفيني است. ديدن اجزاي داخلي اين مسجد از جمله محراب گچبري شده و آيات و احاديث پيامبران و امامان با خطوط نسخ و ثلث بسيار زيبا و ديدني است. بازار قديمي اروميه بازار قديمي اروميه در مرکز شهر اروميه واقع است قدمت آن به دوره هاي صفوي-قاجار و زنديه مربوط ميشود. اين بازار داراي راسته ها و چهارسوهاي زيبا و گنبد آجري است. در بازار اروميه هر راسته و بخش از سبک و شکل خاص دوره خود پيروي مي کند، بقاياي بر جاي مانده نماينده ذوق معماري دوره هاي مختلف است. سه گنبد بناي سه گنبد قديميترين اثر دوره اسلامي شهر اروميه است . اين برج مقبره مربوط به دوره سلجوقيان است که بصورت استوانه اي شکل دردو طبقه توسط معماري بنام منصور ابن موسي در نهايت زيبايي ساخته شده است. مصالح بنا سنگ و آجر بوده و مهمترين ويژگي آن وجود دو قاب تزييني در جبهه شمالي بنا حاوي مقرنس و گره بندي سنگي و کتيبه هاي کوفي است. غار تمتماي(اروميه) اين غار تاريخي در کناره رودخانه باراندوز چاي و مسلط به آن و نواحي محصور و در بخش کوهستاني مشرف بر جلگه حاصلخيز اروميه است. اين غار تاريخي متعلق به 50 هزار سال ق.م بوده و مسکن غار نشينان شکار گر است . پل باراندوزچاي اين پل بر روي رودخانه باراندوز واقع بين جاده اروميه به اشنويه با مصالح آجري و دهانه هاي قوسي و موج شکن هاي ذوزنقه اي متکي به تکيه گاههاي سنگي در طرفين با مصالح آجري است.محيط اطراف آن شامل دشتهاي سرسبز , مناطق کوهستاني با باغات سيب تفرجگاه مناسبي است . درياچه اروميه درياچه اروميه مهمترين درياچه دائمي ايران و بزرگترين آبگير داخلي کشور است اين درياچه حدود 4500 تا 6000 کيلومتر مربع مساحت دارد و از اين نظر بيستمين درياچه بزرگ جهان محسوب مي شود. درياچه اروميه بين 5 تا 16 متر ژرفا دارد. آب درياچه اروميه شور است و هيچ گاه يخ نمي بندد، آب و لجن آن به دليل داشتن املاح معدني فراوان از جمله کلرور دو سديم و کلرور دو کلسيم منيزيم، خاصيت درماني و ضد عفوني دارد و جهت مداواي امراض پوستي و رفع رماتيسم و سياتيک تجويز مي شود. برخي موجود زنده از جمله نوعي خرچنگ به درازي دو سانتي متر به نام «آرته مياسالينا» و 12 نوع جلبک که از مهمترين آنها نوعي جلبک کبود به نام سيانو في سس است نيز در آن زندگي مي کنند که به عنوان منبع غذايي پرندگان به ويژه مرغابي و فلامينگو مورد استفاده قرار مي گيرند. اين درياچه به عنوان يکي از مهمترين زيست گاههاي حيات وحش مانند فلامينگو، پليکان، کاکايي، غاز خاکستري،با کلان کوچک و خروس کولي سينه سياه و انواع اردک به شمار مي رود. قره کليسا اين بناي مذهبي –تاريخي در 22 کيلومتري شرق شهرستان چالدران واقع بوده و از دو بخش قديمي و جديد با برج و باروي سنگي خود نمايي ميکند. اين بنا داراي گنبد دوازده ترک و نقش گردونه هاي خورشيد در قسمت بيروني بنا بوده در داخل آن محراب سنگي قرار دارد هر ساله ارامنه ايران و جهان براي اجراي مناسک مذهبي به اين مکان مي آيند. مقبره سيد صدرالدين اين مقبره متعلق به سيد صدرالدين وزير اعظم شاه اسماعيل صفوي است که در جنگ تاريخي چالدران به تاريخ 920 ه.ق با عثمانيان به شهادت رسيد. اين بناي عظيم بصورت 6 گوش با گنبدي دو پوششي که از روي پي اصلي ساخته شده در ميان دشت تاريخي و زيباي چالدران مکان مناسبي براي گردشگران است. تپه قلايچي در 8 کيلومتري شمالشرق بوکان واقع شده و محصور در تپه هاي اطراف با داشتن مناظر طبيعي و معماري ارزنده مربوط به ايزرتو مرکز اقدام مانا اولين پادشاه ماد در ايران حائز اهميت است. معماري مکشوفه از حفاري اين محل با داشتن معبد بزرگ در وسط و حصار دور بافت مذهبي جاي بسيار ديدني براي گردشگري است. تپه حسنلو حسنلو به اشعاع 20 متر از سطح زمين هاي اطراف واقع در دشت سلدوز (نقده) در غرب درياچه پشت سد مخزني حسنلوي گل با داشتن باغات سرسبز , مراتع وسيع و مجاورت با چندين تپه باستاني قرار گرفته است. بر اساس مطالعات اين تپه در ده دوره مورد سکونت قرار گرفته است که دوره دهم و قديمي ترين آن مربوط به هزاره ششم قبل از ميلاد بوده و لايه اوّل آن مربوط به اواخر دوره ساساني و اسلامي است و نيز حجم وسيع معماري در طبقه IV آن حاوي معابد متعدد ، قربانگاه ، حياط هاي روباز با استل هاي بر افراشته و محل کشف جام حسنلو مکان بسيار جلب توجه ميکند. برج و بارو و سه تالار ستوندار از عمده واحدهاي ساختماني مکشوفه در اين دوره هستند شواهد حفاري مؤيد آن است که هر سه بناي ستوندار به عنوان يک مرکز مذهبي مورد استفاده بوده اند. مجموعه ميراث جهاني تخت سليمان اين مجموعه تاريخي در 45 کيلومتري شمالشرق تکاب واقع است. اين محل داراي برج و باروي سنگي بيروني با درياچه هميشه جوشان خود منظره بسيار بديع و ديدني دارد داراي آثار متعدد تاريخي در اطراف درياچه از جمله آتشکده آذرگشسب ، ايوان خسرو ، تالار شورا و موزه داخلي آن که اشياي مکشوفه از جمله کاشي هاي زرين فام و ساير اشياء تاريخي به نمايش گذاشته شده و براي بازديد علاقمندان محل بسيار ديدني و جالب توجه است. مقبره صخره اي فخريگاه متعلق به دوره هزاره اول ق.م داراي سرستونهاي مدور تزئيني شامل دو اتاق تودرتو با سه مدفن سنگي در پشت اثر مشرف بر باغات و در مجاورت رودخانه مهاباد تنها مقبره ستوندار در شمالغرب ايران است . ايوان فرهاد(سنگر) اين مکان تاريخي در 7 کيلومتري شمال ماکو قرار دارد شامل قلعه سنگي و مقبره صخره اي پله دار با سه اتاق تودرتو و ورودي هاي چهار گوش مستقل مربوط به امپراتوري اورارتو تنها مقبره صخره اي پيوسته بزرگ در شمالغرب ايران است. قلعه بسطام قلعه بسطام در 7 کيلومتري غرب قره ضيا الدين و در کنار رودخانه آق چاي محصور در مناطق کوهستاني و دشتي توسط روساي دوم يکي از امپراتوران بزرگ اورآرتو براي خداي خالدي ساخته شده است و متعلق به قرن 7 ق.م است . آثار معماري مکشوفه در دامنه کوه –دروازه سنگي و ساير بناهاي اطراف ان براي بازديدکنندگان بسيار زيبا و جالب توجه است. تپه اهرنجان سلماس تپه اهرنجان در داخل شهر سلماس قرار گرفته تپه و حدود 4 متر از سطح زمين هاي اطراف ارتفاع دارد. بر اساس مطالعات باستان شناسي صورت پذيرفته در اين تپه علاوه بر قطعات سفالهاي دوره نو سنگي و مس و سنگ تعدادي مشته سنگ، سنگ ساب، هاون سنگي، تيغه هاي ابسيدين و انواع ادوات ساخته شده از استخوان حيوانات نيز بدست آمده است. اين تپه يکي از قديمي ترين سکونت گاههاي جوامع بشري استان در اواخر هزاره هفتم و هزاره هشتم قبل از ميلاد مسيح به شمار مي رود. کاخ موزه باغچه جوق ماکو اين مجموعه با زير بناي دو هزار متر مربع در داخل باغ بزرگي به وسعت يازده هزار متر مربع که داراي انواع درختان ميوه، گلها، درختان زينتي و چشم آب جاريست در روستاي باغچه جوق شهر ماکو قرار دارد. اين کاخ توسط اقبال السلطنه ماکويي از حکام دوره قاجاريه ساخته شده و از بخش هايي مانند هشتي ورودي، ساختمان اصلي قصر در دو طبقه، ساختمان سنگي دو طبقه و ساختمانهاي گلخانه، حمام، نگهباني و انباري تشکيل شده است. کاخ سردار ماکو از نظر تزئينات ويژگي هاي هنري زمان خود را دارد، گچبري ها و آيينه کاريهاي تالار حوضخانه، طاق نماهاي تزئيني، ارسي ها، کاغذ ديواريهاي گران قيمت که برخي از مخمل و داراي طرح گل و بوته اند، پرده هاي اشرافي، نقاشي هاي رنگ و روغن داخل اتاقها، مجسمه هاي گچي و وسايل زندگي شخصي سردار مکمل آرايش مجموعه است. غار آبي تاريخي سهولان مهاباد اين غار زيبا و ديدني در جاده مهاباد به بوکان و در جوار روستايي به همين نام قرار گرفته و يکي از شگفت انگيز ترين غارهاي طبيعي ايران است. غار از چندين حوضچه بزرگ که بوسيله دالان هاي آبي به هم متصل مي شوند تشکيل شده و ارتفاع سقف غار از سطح آب در حوضچه آخر پنجاه متر و عمق آن در حوضچه وسط سي و پنج متر است. داخل غار داراي آب زلال و شفافي است و ديوارهاي آن با صخره هاي سنگي آهکي پوشيده شده است. شواهد باستان شناسي از زندگي و ارتباط جوامع بشري از هزاره پنجم قبل از ميلاد مسيح (ع) در اطراف اين غار حکايت دارد |
|
جهان اطراف ما همواره پر از رمز و راز بوده است و بشر نیز هماره به دنبال کشف رمز و رموز جدید در طبیعت اطراف خود است. برخی از این رموز به مکان های عجیب در طبیعت بازمی گردند. مکان هایی که از منظر اکوتوریسم نیز جایگاه ویژه ای دارند و برخی از آنها سالانه هزاران نفر را از سراسر دنیا به سمت خود جذب می کنند. ١٠ مورد از این مناطق پر رمز و راز که در این پست آورده ام در لیست "ترین ها"ی جهان قرار دارند.
١- گندم بریان در کویر لوت، گرمترین نقطه ی جهان:
در مورد گرمترین نقطه ی جهان بحث ها ی بسیاری وجود دارد. برخی صحرای العزیزیه لیبی که بالاترین دمای ثبت شده در آن 58 درجه سانتیگراد است و برخی دره ی مرگ ( Death valley) در کالیفرنیا با 56 درجه سانتیگراد را گرمترین نقطه جهان می دانند. اما ماهواره ی سازمان ناسا در منطقه گندم بریان در کویر لوت دمای 71 درجه سانتیگراد را ثبت کرده است و کارشناسان معتقدند که این دما بالاترین دمای ثبت شده در جهان است.
٢- قله چیمبورازو در اکوادور، مرتفع ترین نقطه از مرکز زمین:
همه می دانند که قلعه اورست با ارتفاع 8848 متر مرتفعترین قله و بلندترین نقطه جهان از سطح دریاست اما آنچه خیلی ها نمی دانند این است که قله چیمبورازو با ارتفاع 6320 متر بلندترین نقطه جهان از مرکز زمین است. قله چیمبورازو در نزدیکی خط استوا حدود 2 کیلومتر نسبت به قله اورست، از مرکز زمین دورتر است.
٣- جزیره تریستان، دور افتاده ترین جزیره مسکونی:
جزیره تریستان در جنوب اقیانوس اطلس دورترین نقطه مسکونی در جهان و به قدری کوچک است که فاقد فرودگاه می باشد. این جزیره 272 نفر جمعیت دارد که تنها از 8 نام خانوادگی استفاده می کنند. این جزیره در دهه 1800 میلادی به مستعمرات انگستان افزوده شده. ساکنین این جزیره دارای کد پستی بریتانیا هستند و اگر از طریق اینترنت کالایی را خریداری کنند مدت ها طول می کشد تا به دست آنها برسد. در صورتی که قصد سفر به آنجا را داشته باشید باید بدانید که نزدیکترین خشکی با آن 2000 مایل معادل 3218 کیلومتر فاصله دارد.
۴- آبشار های آنجل، بلندترین آبشار جهان:
آبشار آنجل در ونزوئلا با ارتفاع 984 متر بلندترین آبشار جهان محسوب می شود.
۵- اویمایکن، سرد ترین نقطه مسکونی روی زمین:
اویمیاکن روستایی است در سیبری واقع در روسیه با 800 نفر جمعیت. پایین ترین دمای ثبت شده در این منطقه 71 درجه سانتیگراد زیر صفر است و به همین دلیل سردترین نقطه مسکونی جهان محسوب می شود.
۶- دره های بیابانی، خشک ترین نقطه جهان:
حدود 2 میلیون سال است که در دره های بیابانی ( dry valleys) واقع در آنتارتیکا بارندگی صورت نگرفته است و فاقد یخ، آب یا برف هستند.
٧- چاله ماریاناس، عمیق ترین نقطه اقیانوس ها:
گودترین نقطه جهان چاله ماریاناس در اقیانوس آرام است. عمیق ترین نقطه این چاله حدود 11 هزار متر عمق دارد. اگر قله اورست را به درون این گودال بیندازیم قله آن بیش از دو کیلومتر در اعماق این اقیانوس فرو خواهد رفت. فشار آب در ته این گودال 1000 برابر فشار در سطح دریاست. در سال 1960 نیروی دریایی آمریکا زیر دریایی را با دو سرنشین به کف این گودال فرستاد. و آنها ماهی ، خرچنگ و دیگر موجودات دریایی را در اعماق این گودال مشاهده کردند.
٨- شهری در کلمبیا، مرطوب ترین نقطه جهان:
شهر Llore در کلمبیا سالانه به طور متوسط 30 سانتیمتر بارندگی دارد .
٩- کوه تر thor در کانادا، مرتفع ترین پرتگاه عمودی جهان:
این کوه که در پارک ملی جزیره ی بافن در کانادا واقع است دارای پرتگاه عمودی به ارتفاع 1250 متر و زاویه 150 درجه است.
١٠- بحرالمیت، پست ترین نقطه جهان:
دریای بحر المیت با ارتفاع 422 متر پایین تر از سطح دریا، پست ترین ساحل جهان را دارد. این دریاچه در مرز اردن و فلسطین اشغالی واقع است. جاده دور این دریاچه نیز کم ارتفاع ترین جاده جهان محسوب می شود. به دلیل شوری بیش از حد آب ( 10 برابر بیشتر دریای مدیترانه) این دریاچه، هیچ موجود زنده ای در آن زندگی نمی کند ، به همین دلیل هم نام این دریاچه بحر المیت یا دریای مرده است.
هنوز و پس از گذشت ساليان دراز، صنعت گردشگري در ايران، نه تنها به سهم قابل قبولي درمحاسبه درآمد ملي دست نيافته است
بلكه همين سهم ناچيز هم هر سال با افول بيشتري مواجه مي شود و اين در حالي است كه بنا به شهادت آمارهاي جهاني ايران جزو 5 كشور بالقوه توانمند در زمينه جذب گردشگر خارجي است.
هرچند در مجامع علمي و مديريتي ايران بحث هاي فراواني بر سر اين مسئله شده است اما اغلب صاحب نظران گناه اين نقيصه را مثل هميشه به گردن مسئولين وفرهنگ جامعه مياندازند.
اما بايد دانست اين دو مفهوم فوق العاده وسيع، مبهم، انتزاعي وبدون اشاره به وجود عيني وقابل مشاهده ي مشخص نه تنها از بار مشكلات كم نميكنند، بلكه بر پيچيدگي موضوع بيشتر از پيش مي افزايند.
در اين مقاله سعي شده است تا با استفاده از نمونه هاي قابل مشاهده، به جستاري هر چند محدود در ساختار مديريتي ايران پرداخته ونقايص موجود در آنرا كه منتج به افول اين صنعت مي شود را نشان دهيم .
1-مديريت غير تخصصي و نتايج فابل مشاهده:
استفاده از مديران غير متخصص نه تنها مشكل صنعت گردشگري ايران، بلكه مشكلي عمده اما معمول در تمامي بخشهاي مديريتي در ايران است.
فقط كافي است نگاهي به نمونه هايي چند بپردازيم: ماجراي آسفالت كردن سي و سه پل و پل خواجو اصفهان، پر كردن حفره هاي نقش رستم با سيمان كه منجر به پوسدگي حجم عظيمي از آن شده است، آب گرفتگي اثار تاريخي محوطه سيوند بر اثر ايجاد سد سيوند و احتمال آسيب ديدگي مقبره كورش به همين دليل، زير آب رفتن تپه ملا علي براثر احداث سد ملاصدرا، تخريب محوطه هاي باستاني بر اثر احداث جاده قزوين-رشت و... كه همگي نشان از مديريتي دارد كه از جزئي ترين روشهاي حفظ آثار باستاني اطلاع نداشته و بارها باعث شده است مهمترين توانهاي جذب گردشگر ما در معرض نابودي قرار بگيرد.
2-ساختارهاي فراقانوني قدرت:
ساختارها و روابط ميان نهادهاي اداري مختلف در ايران هنوز و به طور مشخصي نه بر پايه ي تعريف قانونمند، بلكه با تكيه بر قدرتهاي فراقانوني ونامريي، باندها و گروهاي سياسي و نفوذ وابستگي هاي موجود در سطوح مختلف قدرت شكل گرفته است.
در نتيجه در نقاط تقابل طرحها و پروژه ها در ايران، پيروزي از آن سازمانهاي بانفوذ تر درساختار سياسي، اداري موجود در كشور است. سازمانهاي متولي موجود صنعت گردشگري ايران هم از ضعيف ترين و شكننده ترين رابطه در ساختار قدرت رنج ميبرند. بنابراين در تمامي منازعات موجود عموما اين صنعت گردشگري است كه بايد عقب نشيني كند.
به طور مثال: منازعه ميراث فرهنگي وگردشگري بر سر نوع كاربري ابنيه تاريخي موجود با سازمانهايي مثل وزارت راه وترابري، اداره امور اتباع خارجه، وزارت ارشاد، سازمان زندانها، اداره اماكن، وزارت بهداشت، وزارت نيرو ،اداره منابع طبيعي و... كه عموما در تمام دعواهاي موجود اين ميراث فرهنگي وگردشگري است كه بايد با دريافت خصارتي جزئي عقب نشيني كند ودر اين ميان آثار تاريخي و گردشگري ما بايد سنگين ترين هزينه ها را براي اين بازي قدرت بپردازند.
3-نگاه ارزشي مديران به صنعت گردشگري:
شيوه هاي مديريت گردشگري در ايران نشان داده است كه اولويت هاي اين صنعت در ايران، نه اقتصادي است و نه اجتماعي، بلكه اولويت اصلي حفظ ارزشهاست.
قوانين موجود براي گردشگران، برخلاف اكثر كشورهاي جهان براي ايجاد راحتي و جذابيت براي گردشگران نيست و بيش از هر چيز تكيه بر حفظ فرهنگ موجود ازهرگونه تغيير است. زيرا متاسفانه سياست مداران ايراني و حتي عامه مردم به گردشگران نه به مثابه يك انسان كه مي تواند باعث افزايش درامد ملي شده وحتي سفير و مبلغان فرهنگ موجود ايران در سرتاسر جهان شوند، بلكه به مثابه بيگانگاني كه درصددند به فرهنگ ايراني آسيب وارد كنند و براي جامعه مضرند.
مطمئانا قوانين در مورد نوع پوشش، رفتار و كردار گردشگران اگر موجب آزار آنها شود به ضرر اين صنعت تمام خواهد شد.
علاوه بر اين نگاه ارزشي به اين صنعت بارها و بارها منجربه تخريب ونابودي برخي از ابنيه تاريخي و تعطيلي بعضي اماكن فرهنگي وتفريحي، به دليل مغايرت با مسايل ارزشي شده است.
بايد دانست در ميان مديران ايراني ارزشهاي اخلاقي - فرهنگي قبل از اقتصاد در اجراي طرحها اهميت دارند.به طور مثال آيت الله مكارم شيرازي اعلام كردند (( با توجه به منابع خدادادي ما كه ميتوان با برنامه ريزي مناسب از آن بهره برد ،به صنعت توريسم در صورت ناديده گرفتن ارزشهاي اسلامي نيازي نيست)).
4-مديريت بدون بودجه، مديريت ناتوان:
توجه شما را به اين خبرها جلب ميكنم: رئيس موزه ملي ايران گفت به منظور نمايش 10% از اشياي نگه داري شده در مخازن موزه ملي بايد فضاي فعلي موزه را 20 برابر افزايش داد. رئيس پژوهشكده باستان شناسي گفت ما فقط 0.45%در پژوهشهاي باستان شناسي ايران سهم داريم.
اين اخبار وديگر اخبار مشابه نشان داده اند ما نه امكانات كافي براي اجراي طرحهاي جاذب داريم و نه بودجه لازم را. مديران ميراث فرهنگي وگردشگري بارها وبارها از كمبود امكانات و بودجه لازم شكايت كرده اند و اعلام كرده اند بودجه و امكانات موجود كفاف ايجاد موزه و واكتشافات باستانشناسي وحتي حفاظت موثر از اثار تاريخي را نمي دهند چه برسد به سرمايه گذاري براي جذب گردشگر!
مشكل اصلي آنجاست كه مديران بخش هاي كلان هرگز به صنعت گردشگري به مثابه يك صنعت نگاه نكرده اند و از سرمايه گذاري هاي لازم سر باز زده اند و همچنان دلبسته درامد فرش و پسته و نفتند.
جمع بندي پاياني:
در پايان بايد گفت مديريت بر صنعت گردشگري نه تنها مديريتي غير تخصصي وارزشمدار است بلكه حتي با وجود مديريتي پرتوان، علمي و اقتصاد مدار هم نمي توان انتظارات زيادي داشت زيرا مسايلي از جمله وجود شبكه اي از ارتباطات فراقانوني قدرت، بي توجهي مسئولين رده بالا و برنامه ريز كشور، ودست آخر بودجه و امكانات فوق العاده ضعيف هر گونه تلاشي را ناكام مي گذارند.
سلام.دوستان راهنمای گردشگری ،می توانید اخبار جشن روز جهانی راهنمایان گردشگری امسال را در این وبلاگ پیگیری نمایید.
سلام به خوزستان