سفر به کویر مرنجاب

سفر نامه نویس:محمد کاظم حلاجی ثانی

سفری بود به یکی از جاذبه های گردشگری ایران،نامش مرنجاب بود و خصلتش کویر،آری ،سفر به گوشه ای از تاریخ سر شا ر از عشق ایران و طی طریق در راه باستانی ابریشم اما اینبار به نقطه ای از کویر  و به عنوان یک طبیعت گرد از شمال سر سبز ایران.

امروز که در ذهن خود گوشه به گوشه خاطرات این سفر پر ماجرا را مرور می کنم ،یاد لحظاتی را میکنم که چه زود سپری شد  و من چه دیر به زیبایی های ان پی بردم.حدود سه سالی میشود که پا به یکی از رشته های جذاب دانشگاهی (جهانگردی)گذاشته ام و هنوز که هنوز است احساس میکنم از رشته ام چیزی نمی دانم،چون هنوز نتوانسته ام  بدانم ،ببینم،احساس کنم و در کل ایرانم را لمس کنم.حدود دو سالی میشود که با گروهی از گبیعت گردان پایتخت که سر امد ان مرد بی ریای طبیعت (محمد علی اینانلو)آشنا شده ام و یک سالی می شود که عضو این گروه طبیعت هستم.دیدن عنوان سفر به کویر مرنجاب  در سایت این گروه جرقه ای را در ذهنم ایجاد نمود  که از خاموش کردن ان نا توان بودم علی الخصوص که دیگر دیوانه سفر و سفر کردن هستم.زمان حرکت تاریخ 27 فروردین 88 یعنی ماه گدشته بود بنابراین سفر دو روزه به مرنجاب سفری 3 روزه برایم محسوب میشد چون در ابتدا باید به تهران رفته و به گروه می پیوستم.اما ان چیری که سفر را برایم جالبتر می نمود برنامه دوچرخه سواری در کویر بود ،با توجه  به اینکه بارها شهر های اطراف رامسر را رکاب زده ام اما در این سفر دو عامل بود که جذبم میکرد،اول انکه در کویر رکاب می زدم و دوم اینکه هم رکاب جعفر و نسیم ادریسی (زوج جهانگرد ایرانی) بودم .نسیم و جعفری که دور دنیا را با دوچرخه رکاب زدند.

سفر خود را به کویر طبق برنامه  راس ساعت شش صبح پنجشنبه  اغاز نمودیم .در گروهمان افرادی با سنین مختلف حضور داشتند،ازپیر مرد زنده دلی با 63 سال و جوانی با 21 سال که من بودم  بنابر این می بایستی خیلی مراقب رفتار های خود می بودیم  چون در سفر حرف اول احترام به دیگران است.طبق برنامه از قبل اعلام شده  سایت های مورد بازدید  ما شهر آران و بیدگل ،امامزاده هلال ابن علی ،تاغ زار ها ،در یاچه نمک ،جزیره سرگردان ،کاروان سرای شاه عباسی ،چاه دستکن و تپه های شنی بود .بعد طی طزیق حدود 5 ساعت به اران و بیدگل رسیدیم  و قرار گذاشتیم که نهار را در این شهر صرف کنیم.آران و بیدگل در شمالی ترین  ناحیه استان اصفهان قرار گرفته و قدمتش به 9000 سال می رسد  و بیشتر مواریث ان  مربوط به دوران اسلامه است. شهر اران و بیدگل ابتدا با صورت 2 قصبه جدا از هم بودند اما از اوایل دهه 50 در یکدیگر ادغان و از لحاظ قوانین کشوری به صورت یک شهر در امدند.لازم به ذکر است که شاردن سیاح فرانسوی در سفر نامه خود از این شهر نام برده و زیبایی های آن را بیان نموده است.در شهر اران و بیدگل امامزاده ای به نام هحمد هلال ابن علی قرار دارد  بقعه و بارگاه عظیم و شکوهمند این امامزاده بزرگواربا سردرب و هشتی ورودی رفیع و بسیار زیبا و صحن های وسیع  که بدنه های داخلی انها با کاشی های معرق  و رواق های مزین به انواع رسمی بندی های معماری سنتی ،این مجموعه زیارتی و سیاحتی را به یکی از جاذبه های این شهر بدل نموده است .قدمت بنای این بقعه مربوط به دوران قبل از صفویه می باشد.پس از بازدید از بقعه و صرف نهار در رستورانی مقابل درب ورودی امامزاده  راه کویر مرنجاب را در پیش گرفتیم .مسیری با فاصله 50 کیلو متری از شهر آران،جاده ای کاملا خاکی و سرشار از گیاهان کویری نظیر گز و تاغ.پس از طی مسیر 40 کیلو متری و مسیر های منتهی به دریاچه نمک ،چشم انتظار مشاهده در یاچه نمک یا موزاییک کویر بودیم که ناگهان با تصویری رویایی روبه رو شدیم و ان در یاچه ای سر شار از اب بود.دریاچه ای که نتیجه بارندگی شدید در دریاچه نمک بود.در روبه روی این دریاچه جزیره سرگردان قرار دارد  و بدبن جهت سرگردان گویند که دسترسی به ان در زمان های مختلف متفاوت است(تفاوت زمانی در دستیابی به جزیره).پس از برداشت تصویری راه کاروان سرا را در پیش گرفتیم اما این بار فاصله 10 کیلومتری را با دوچرخه طی نمودیم و به کاروان سرا رسیدیم.یکی از انشعاب های راه تاریخی ابریشم از طریق ری- کویر مرکزی از آران و بیدگل –کاشان می گذشت و به اصفهان و یزد مرتبط می گردید  و گاهی نیز کاروان های تجاری و زوار مشهد مقدس در این مسیر مورد دستبرد راهزنان قرار میگرفتند .در سال 1012 ه.ق به دستور شاه عباس اول صفوی و به منظور استقرار مامورین محافظ این راه و همچنین اتراق و اقانت کاروانیان و مسافرین و زوار خراسان در فاصله 50 کیلومتری شمال آران و بیدگل و در مجاورت دریاچه نمک و در نقطه ای که مرنجاب نام داشت کاروان سرای مجهز و زیبایی با استفاده ازاجر ساخته شد  و برای تامین آب مورد نیاز مترددین از این راه قناتی نیز در مجاورت کاروان سرا حفر گردید که هنوز هم دایر می باشد.متاسفانه پس از انتخاب تهران با عنوان پایتخت در زمان قاجار و احداث راه هایی جدید بین تهران و قم و کاشان ،این راه قدیمی از رونق افتاد  و کاروان سرا به محلی برای دامداری تبدیل گردید  اما در سنوات اخیر و به تناسب توسعه برنامه های گردشگری ،کاروان سرای مرنجاب نیز توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری در طرح پردیسان قرار گرفت و اکنون به عنوان یک اقانتگاه گردشگری کویر مورد استفاده قرار می گیرد ،این کاروان سرا از لحاظ معماری و وضعیت طبیعت و چشم انداز های اطراف ان یکی از جاذبه های کم نظیر کشورمان،ایران عزیز است.

بیان زیبایی های کویر از جمله مشاهده طلوع و غروب خورشید،رمل ها،اسمان پر ستاره کویر در شب ،اقمت در درون هتل 10 ستاره ای بنام چادر و تخت خوابی بنام کیسه خواب  همه و همه جذابیت هایی بود که از توصیف انها نااتوانم.صبح روز بعد طبق برنامه مسیر تپه های شنی اطراف کاروان سرا را در پیش گرفتیم اما اینبار مسیر را با دوچرخه پیمودیم،مسیری حدود 8 کیلومتر .در طی این مسیر،  مشاهده گله ای از شتر ها  و خزندگان گوناگون ،نبکا های بی نظیر  و گل های زیبایی بنام جالیز   همه و همه جاذبه هایی بودند که سفر ماجراجویا نه ما را لذتی وصف ناشدنی می بخشید.پس از بازگشت از رمل ها وصرف نهاردر کاوانسرا راه بازگشت را در پیش گرفتیم.لازمه بگم که نهار کباب شتر خوردیم که خیلی خوشمزه بود البته به جای همه شما عزیزان خوردم؟؟؟

در بازگشت همواره با خود فکر می کردم که ایرانمان چقدر زیباست اما ما نمیدانیم زیرا یا نخواستیم بدانیم  یا خواستیم و ندیدیم و یا راهنمایی نداشتیم اما به هر حال خودملن مسبب این کم دانشی هستیم.در این سفر به این نتیجه رسیدم که اگر عزم سفر داری ،رزم سفر بپوش و گردش کن زیرا گویند :که سفر باید کرد تا پخته شود خامی.

از همه شما دوستان دعوت میکنم که کویر را ببنید،کویری که اگر زیباتر از کوه و دریا نباشد  بواقع همسان وهمانند ان است.

سفر به سرزمین مرزبانان ایران ، استان کرمانشاه

« سفرنامه نویس: محمد کاظم حلاجی ثانی»

مقدمه:

استانی درغرب ایران ، با شهرهایی همچون پاوه ،صحنه ،قصر شیرین ،کرمانشاه و ... استانی با مردمانی غیور و مرزدارانی بنام که لباس کردی را پوشش و غیرت کردی را سرمایه خود کرده اند ، استانی که اگر چه سرد است ولی گرمای وجودشان را می شود حس نمود. این بار سفر به نقطه ای متفاوت در ایران ، به سرزمین سراب های بهشتی ، به سرزمین کرمانشاهان.

سفرمان ، طبق برنامه از پیش اعلام شده ، در تاریخ 18/2/88 روز جمعه رأس ساعت 8 صبح آغاز شد. تمامی دانشجویان منتخب رشته جهانگری در محل مورد نظر «جلوی درب دانشگاه» اجتماع پیدا کرده و سوار اتوبوس شدیم.بی شک مسیر مورد نظرمان جاده ای بود که از مسیر رشت ـ قزوین می گذشت بنابراین به سمت استان گیلان حرکت کردیم. مسیر نوار ساحلی شمال گر چه برایمان تکراری می نمود ولی باز هم به دیدة حیرت به آن می نگریستیم. در راه بودیم که کم کم خود را در استان کرمانشاه و طبیعت زیبای آن حس کردیم ، آری شاید حضور ما در دشت شقایق ها نقطه آغاز ورود ما به سرزمین زیبای کرمانشاه بود. روز نخست خود را بعد از طی مسیری حدوداً 13 ساعته و صرف شام بیاد ماندنی در رستوران هتل جمشید سپری نمودیم و راهی محل اقامتمان یعنی ، هتل راه کربلا شدیم.

شاید همگی با خود  فکر می کردیم که چه چیزی را فردا مشاهده می کنیم و چه چیزهایی را یاد می گیریم . بی شک فردا و چند ساعت بعد برایمان بخوبی مشخص می شد.

این سفرنامه روایت کوتاهی است از سفر علمی و تفریحی دانشجویان مدیریت جهانگردی دانشگاه پیام نور رامسر به استان زیبای کرمانشاه.

موقعیت جغرافیایی استان کرمانشاه :

استان کرمانشاه با مساحتی معادل 24434 کیلومتر مربع در غرب ایران واقع شده است . از شمال به استان کردستان ، از جنوب به استان های لرستان و ایلام ، از شرق به استان همدان و از غرب به کشور عراق محدود شده است.

صنایع دستی کرمانشاه :

این استان از دیرباز به عنوان یکی از مراکز صنایع دستی ایران بوده و عمده صنایع دستی عمدتاً توسط عشایر و روستائیان تولید می شود و از آن می توان به قالی ،گلیم ، جاجیم ، چرم سازی ، نمد مالی و ... اشاره نمود.

غذای محلی کرمانشاه :

در مناطق شهری ، روستایی و در بین عشایر کرمانشاه انواع مختلفی از غذاهای محلی تهیه می گردد که از آن جمله می توان به انواع آش ،کوفته برنجی ، خام کو ، شامی کباب ، حلیم گوشت و ... اشاره نمود.

شنبه ،9 صبح ، طاق بستان:

طاق بستان یا «طاق وستان» در سمت راست ورودی شهر کرمانشاه ، در شمال شرقی این شهر ، مجموعه ای از سنگ نگاره ها و سنگ نبشته های دوره ساسانی است که با فضای مرکبی از کوه ، چشمه و آب به گردشگاهی مصفا و چشم اندازی دل انگیز بدل شده است. پس از ورود به مدخل طاق بستان ، اولین سنگ نگاره به اردشیر دوم مربوط است. اردشیر بین اهورا مزدا و میترا قرار گرفته ، روی خود را به سوی اهورا مزدا برگردانده و با دست چپ حلقه مودت را از وی دریافت می کند. زیر پای شاه و اهورا مزدا دشمن یا اهریمن بر زمین افکنده شده است. بعد از این نقش ، طاق کوچکی قرار دارد که پیکره شاپور دوم و پسرش شاپور سوم بر آن دیده می شود. بالای هر کدام از این سنگ نگاره ها در سطوری به خط پهلوی ساسانی صاحب نقش معرفی شده است. در سومین بخش از این مجموعه ، مدخل طاق از بالا تا پایین سنگ نگاره زیبایی از نقش فرشتگان بالدار ، درخت زندگی ، مجالس شکار گراز در بیشه زار و شکار مرغان و ... بر جا مانده است که همراه با نوازندگان ، یک مجلس شادمانی را حکایت می کند. در پایین این نقش ، سواری بر اسب ، زره پوش و مسلح است که برخی آن را «نقش پیروز ساسانی » و برخی دیگر نقش خسرو پرویز می دانند.

شنبه ساعت10:30 صبح ، تکیه معاون الملک :

مجموعه تکیه معاون الملک یکی از بناهای تاریخی و مذهبی دوره قاجاری است که توسط خانواده معاون الملک به وزارت فرهنگ و هنر وقت اهداء شده است و دارای سه بخش اصلی به نام های حسینیه ، زینبیه ، عباسیه می باشد.

این تکیه در مرکز شهر کرمانشاه واقع شده است . از نکات جالب توجه وجود نقش نگاره های رجال و بزرگان دوره قاجار به ویژه بزرگان مذهبی و عشایر کرمانشاه بر کاشی های دیوار می باشد. هر کدام از نقش نگاره های روی کاشی بیانگر موضوعی خاص در تاریخ بوده و روایت خاص خود را دارا است . یکی از جاذبه های تکیه، وجود موزه مردم شناسی در آن می باشد که بسیار زیبا و خاطره انگیز می باشد.

شنبه ساعت 1:30 ظهر ،تکیه بیگلربیگی :

این تکیه در دوره قاجار و به سفارش مرحوم عبدالله خان فراشباشی معروف به بیگلربیگی ساخته شده است. حیاط زیبا ، معماری سنتی و حسینیه آینه کاری شده از جاذبه های این بنا می باشد. لازم به ذکر است که موزه خط و کتابت که در این مجموعه دایر بوده سرشار از کتب و نسخ خط قدیمی است که می تواند شگفتی خاص خود را برای هر گردشگری داشته باشد.

شنبه ساعت 4 بعد از ظهر ، غارقوری قلعه:

این غار با کرمانشاه 87 و با پاوه 25 کیلومتر فاصله دارد و علی رغم اینکه این غار بزرگترین غار آبی آسیا شناخته شده ولی دشواری های کار سبب شده تا به حال تنها 3140 متر شناخته شود که از این میزان هم تنها 400 متر جهت بازدید علاقمندان آماده شده است. مسیر غار را می توان پیاده طی نمود و در مسیر می توان استالاگتیت ها و استالاگمیت ها را در کنار قندیل های کریستالی و حوضچه های متعدد آب و تالارهای پرشکوه مشاهده نمود.

شنبه ساعت 8 شب ، سراب روانسر :

این سراب زیبا در داخل شهر روانسر قرار دارد و سرچشمه رودخانه قره سو است . به دلیل وجود این سراب و قرار گرفتن آثار تاریخی در کنار آن و نیز سرسبزی و زیبایی ، این محل یکی از مناطقی از شهر روانسر به حساب می آید که در کنار بعد تاریخی آن از جایگاه اکوتوریسمی برخوردار می باشد.

یکشنبه ساعت 9 صبح ، بیستون :

بیستون در 30 کیلومتری شمال شرقی کرمانشاه ،واقع در کنار جادة کرمانشاه ـ همدان قراردارد. واژة بیستون گرفته از لغت بغستان (بغ به معنی خدا و ستان به معنای جایگاه )است که در دوران های مختلف اسلامی اسامی گوناگونی همچون بگستان ، بهستان ، بهستون و ... به خود گرفته است.

در اینجا به چند سایت و جاذبه که در این مجموعه وجود داشته و از آن بازدید نمودیم اشاره          می کنم : که از آن جمله می توان به سراب بیستون ، مرشکار چیان ( غارشکاچیان ) ، نقش برجسته و کتیبه داریوش اول نقش برجسته هرکول ، نقش برجسته مهرداد دوم ، گودرز دوم ، وقف نامه شیخ علیخان زنگنه ، شهر پارتی ، نقش برجسته بلاش ، صخره فرهادتراش ، سنگ تراش خورده ساسانی ، کاروان سرای ایلخانی و کاروان سرای صفوی اشاره کرد.

یکشنبه ساعت 11:30 ظهر ، سراب دربند :

سراب زیبای دربند و آبشار دیدنی آن از مراکز گردشگری استان کرمانشاه است . در این قسمت ورودی یک پارکینگ و رستوران وجود دارد. محدوده دربند بسیار وسیع بوده و آبشار زیبای آن ، استخر مصنوعی ، وجود درختان گردو و توت،همراه با آسمانی آبی و محیطی آرام ، سفری بیادماندنی ای را برایمان رقم زده بود. وجود دو گوردخمه بنام کیکاوس و قبر شیرین و فرهاد در سراب دربند بیش از هر چیزی می تواند عاملی برای جذب گردشگر باشد.

یکشنبه ساعت 15 بعد از ظهر ، معبد آناهیتا:

در ایران باستان آناهیتا به عنوان ایزد بانوی آبهای روان و الهه زیبایی ها و فراوانی پرستش می شده است.بنای سنگی معبد آناهیتا را برخی از باستان شناسان به دوره اشکانی و برخی به دوره ساسانی نسبت می دهند. سنگ های جمع آوری شده و سرستون های فرو افتاده در گوشه و کنار این معبد حکایت از تخریب این بنای باشکوه و عظیم در گذشته های دور به وسیله زلزله دارد.

یکشنبه 19:30 شب ،بازار سنتی :

یکی از ابنیه مهم و جالب توجه کرمانشاه بازار بزرگ و قدیمی آن است ، که بنای اولیه آن را به دوره قاجاریه نسبت می دهند. این بازار با آراستگی و طرح بسیار باشکوهی ساخته شده است. کالاهایی که در این بازار عرضه می شوند عبارتند از : لباس های رنگارنگ محلی ، صنایع دستی مانند : گیوه ، قالی ، گلیم ، وسایل آشپزخانه و وسایل چوبی ، چرم و نمد و انواع صنایع دستبافت.

سخن آخر:

سفر به کرمانشاه ، سفر به دیاری جدید برایمان بود، سفری که همراه با تجربه هایی نو و خاطراتی فراوان بود.ما در ایران همه چیز داریم ، سرزمین ایران جهانی است در یک مرز ، امید آنکه ایران و ایرانی را درست بشناسیم و به دیدة غیرت به آن بنگریم و میزبان مناسبی برای گردشگران خارجی که می توانند رسول فرهنگ و آداب ما باشند، باشیم .