سفرنامه نویس:محمد کاظم حلاجی ثانی

   www.hallajisani.com

یکبار دیگه سلام.سفر نامه ای که در حال خواندن آن هستید مربوط میشه  به سفری خاطره انگیز ،سفری برای دیدن یک قلعه بیاد ماندنی و پر رمز و راز،سفری به استان سرسبز گیلان،سفر به قلعه رودخان .

آری چقدر زیباست ، صلابت رودخان،صداقت کوهسار و سادگی طبیعت قلعه رودخان.می گویند تخت گاه فرمانروایان گیلان بوده،برای خود زمانی بنایی بوده وتکیه گاه سربازانی بوده که با خنده فرمانروایان خود خندیده اند و با اشک آنها گریستند.قلعه ای در 16 کیلومتری جنوب شرقی فومن.نامش گرچه غریب است اما بنایش،رودش ،سربازانش و مردمش هرگز و هرگز غریب نیستند،آنها هویت و تاریخ نانوشته کتب های گیلان امروزاند.

برگه تقویم خانه ما نشانی ازآخرین صفحه روزهای مهر88 را نشان میداد و عقربه ساعت باز هم 8 صبح را زمان حرکت می دانست.اینبار سفری کاملا دانشجویی با دانشجویان جهانگردی دانشگاه پیام نور رامسرکه بحق برای خود دیگر استادی شده اند.اما نه در درس  و کتاب ،در عکس و فیلم و غذا.از مسیر هر چه بگوییم کم گفته ایم ،مگر میشود مسافر جاده های گیلان باشی و متحیر طبیعت بکر آن نشوی؟؟؟ قلعه رودخان زیاد هم  دور نیست مسیر ما آنقدرها هم طولانی نبود که بخواهیم بار کوله ها را زیاد کنیم اما چه کنیم از دست جنس مخالف که کوله هایشان گرچه سبک است اما خدا را شکر همین که خود را به قلعه برسانند برایمان کافیست.سربازان قدیم قلعه نمیدانند چوبه های درب را امروز اشتباه گذاشته اند ولی این را خوب میدانند که هر روز دوستدارانشان می آیند و می روند و از آنها یاد می کنند.

اما دیگر گزافه گویی بس است.قلعه رودخان کجاست ؟چگونه است ؟چرا میگویند برای خود تاریخی است؟با هم بیاییم قلعه رودخان را بشناسیم:

از آنجا که این قلعه تاریخی،در کنار رودخانه ای بنا شده به قلعه رودخان معروف است. این قلعه مهم تاریخی ،مدت ها تخت گاه و مرکز فرمانروایان گیلان بوده است و در ناحیه کوهستانی بخش علیای رود  رودخان و در 16 کیلومتری جنوب شرقی فومن و در محدوده دهستان گوراب قرار دارد. دژی محکم و بزرگ است که بیش از پنج هکتار وسعت دارد.حیرت انگیز است بنا ، آنگونه که حمل مصالح تا آن ارتفاع چگونه انجام گرفته.این بنا به وسیله سنگ و آجر ساخته شده و در بخش آسیب پذیر و نقاط حساس ،سنگ با ملات ساروج بکار رفته ،اما در مسیر اطاق ها ،برج ها و سقف های گنبدی شکل از آجر،گچ و ملات ساروج استفاده شده است.ارتفاع دیوارها از 3 تا 10 متر متغیر می باشد.فرم کلی قلعه نا منظم می باشد و از دو بخش شرقی و غربی تشکیل شده است. وجود رودخانه و خصوصا جنگل های انبوه قدیمی از جمله موانعی بوده اند که سد محکمی در برار حمله متجاوزین به این قلعه محسوب می شدند.این قلعه در ادوار تاریخی به نام های هزار پله ،حسامی و سکسار نیز نامیده می شده.

بخش غربی:

شامل دروازه ورودی ،چشمه ،حوض،آب انبار و سردخانه ،حمام،آب ریزگاه ،شاه نشین و تعدادی واحد مسکونی که به وسیله برج و باروهایی محصور شده اند .قلعه کلا دارای دو ارگ و شانزده قراول خانه است،ارگ یا شاه قلعه در دو طبقه و از آجر ساخته شده ،قراول خانه ها ،به صورت دو طبقه با نور گیرها و روزنه های متعدد مسلط بر محیط اطراف است .در ورودی یا دروازه قلعه ،شمالی است و در دو طرف آن دو برج توپر بسیار عظیم ساخته شده است .چشمه آبی در محوطه قلعه دیده می شود که این آب را با گنگ(=تنبوشه)از ییلاق زرد خونی آورده اند.

بخش شرقی:

مساحت بخش شرقی کمتر از بخش غربی است ،بنا های موجود در آن بیشتر جنبه نظامی داشته و شامل دروازه ورودی جداگانه با دو برج بزرگ ،زندان ،تعدادی واحد مسکونی و در اضطراری (دزد در)است.در دیوار شمالی و جنوبی قلعه و در فواصل نا منظم ،برج هایی است که بالای آن ها برج های هشت ضلعی ،و در دیوار ها منافذ و ترکش هایی برای دیده بانی و ریختن مواد مذاب  و تیر اندازی تعبیه شده است.از وجوه جالب توجه در معماری قلعه رودخان ،کاربرد طاق های جناغی و انواع مختلف آن  و نیز طرح های آجر کاری و سنگ چینی است که نشان از دقت نظر سازندگان آن دارد.

سخن آخر:

با توجه به شرایط منطقه مهمترین موضوع ،چگونگی حفظ ساختار قلعه می باشد که رویش گیاهان هرز تهدیدی جدی برای آن محسوب می شود.نظر به ویژگی های استثنایی بنای قلعه رودخان و طبیعت بسیار زیبا و جذاب آن و با اقدام هماهنگ سازمان ها و ادارات دولتی ،امید است این بنای تاریخی به یکی از قطب های مهم گردشگری کشور تبدیل شود.