و سلامی دیگر..... .امروز به همراه انجمن هیرکانی به ذخیره گاه جنگلی شمشاد جیسا در جاده انحرافی عباس آباد( حوزه جنگلی کلارآباد) سفر کردیم.سفری با خاطره های فراموش ناشدنی در یک روز سرد و بارانی.سفر را با توضیحات آقای اسفندیار ملاحسینی آغاز کردیم ،از جیسا و گونه درختی شمشاد شنیدیم و چشمه های بهشتی ای را دیدیم که برایمان بسیار غیر قابل باور بود.نهار را در طبیعت جیسا صرف کردیم و در ادامه اکوتوریسم و مفاهیم آن را از زبان حسین ستوده به گونه ای علمی شنیدیم و با هم به تبادل افکار پرداختیم.در پایان از گفته ها و نا گفته های انجمن سخن گفتیم و برای آینده تصمیماتی گرفتیم.
لازم می دانم از زحمات دوستان محترم آقای علیزاده و خانم لاله بابت مدیریتی که در مورد برنامه های این سفر داشتند تشکر کرده وبرایشان موفقیت و پیروزی را آرزومیکنم.
و اندک اطلاعاتی در ارتباط با جنگل شمشاد:
کیش یا شمشاد جنگلی وحشی، درخت یا درختچه ای است که در استان گیلان به نام های " شمشاد؛ شومشاد؛ شیشار، شوشار " و در مازندران " شار؛ وشر، شهر " نامیده می شود.ارتفاع این درختچه یا درخت زیبا از 5/1 متر تا 8 متر نیز می رسد. دارای ساقه های منشعب، سخت و با مقاومت و دارای رشد و نمو کمی است. برگ های آن متقابل، دارای دوام زیاد، بیضی و نوک تیز و چرمی و رنگ آن سبز زیبا است. در کنار برگ ها، گل های آن قرار دارد که به صورت نر و ماده به رنگ سبز مایل به زرد می باشند.میوه اش پوشینه و محتوی دانه های آلبومین دار است. استفاده از شانه ای که از شمشاد ساخته می شود، موجب تقویت موی سرگشته و فساد و ضایعات مو را رفع می کند.
ذخیره گاه جنگلی شمشاد جیسا :
در جوار قریه جیسا منطقه اسبچین و ساقی کلایه حوزه جنگلداری کلارآباد مازندران به وسعت 97 هکتار .
ویژگی های شمشاد هیرکانی :
شمشاد خزری ، شمشاد جنگلی یا شمشاد هیرکانی با نام علمی Buxus hyrcana از گونه های پهن برگ و همیشه سبز جنگل های شمال است که برگ هاي آن به رنگ سبز تيره و براق است. این برگ ها سمي هستند و از اين رو مورد استفاده دام قرار نمي گيرد و هیچ بهانه ای برای متهم کردن دامداران به نابودی این درختان شگفت انگیز وجود ندارد .
این گونه شمشاد با شمشاد ژاپنیEvonymus Japonica و یا شمشاد ابلق Evonymus fortunei و یا شمشاد گوشواره ایlatifolia Evonymus که جزو شمشاد های اصلاح شده و تزیینی هستند و در تهران و یا سایر شهرها در پارک ها و باغچه ها مشاهده می شود، کاملاً متفاوت است. این شمشاد های وحشی را باید از نزدیک دید، لمس کرد و در مقابل قامت کشیده و بلندشان که گاه تا 15 متر نیز میرسد سر خم کرد تا زیبایی تشبیه شاعرانه شاعران را حس کرد و آنگاه می توان تفاوت فاحش این گونه سحر انگیز را با شمشاد های شهری متوجه شد
شمشاد هیرکانی جزو گونه های " رلیک " یا باستانی است که این صفت به عنوان یکی از شاخص های تنوع زیستی و به تعبیری میراث جهانی است. از سوی دیگر دارای خصلت منحصر به بفرد یا بومی ( آندمیک) نیز هست . به همین دلایل از اهمیت حفاظتی بسیار زیاد برخوردار است . در حال حاضر تنها چند ذخیره گاه و پارک جنگلی در فهرست حفاظتی قرار دارند نظیر نمک آبرود – گرداب–خیبوس - جیسا و چشمه بلبل ( گرگان ) و چند منطقه کوچک دیگرکه متاسفانه مساحت مجموعه آنها تنها به حدود 1000 هکتار می رسد .
شمشاد درختی سایه پسند است و تحمل آفتاب شدید را ندارد. بنابراین جنگل شمشاد، اغلب بسیار انبوه و مرطوب است . شمشاد هیرکانی در جامعه Querco Buxetum که یک جامعه گیاهی مخصوص جلگه های خزری است قرار دارد . شمشاد در این جوامع با گونه های افرا – توسکا – لرگ – داغداغان – راش– لیلکی – خرمندی و شب خسب و .... همراه است . همچنین گونه های علفی نظیر سرخس و گرامینه و تعدادی از گونه های خزه های خاکزی یا دار چسب بر روی شاخه های آنها رشد می کند، البته این ترکیب در مناطق مختلف شمال متفاوت است.
به صورتیکه حتی یک نفر به سختی می تواند از میان شاخ و برگ های آن عبور کند . این جنگل های انبوه با خزه های مرطوب زیستگاه بسیار مناسبی برای حیات انواع گونه های دیگر گیاهی و جانوری شناخته شده و ناشناخته است. این بانک ژن بسیار غنی می تواند زمینه تحقیقات گسترده ای را فراهم آورد.بعلاوه سطح این جنگل ها پوشیده ازگیاه خاک ( هموس ) بسیار بسیار ارزشمندی است ، خاکی که طی میلیون ها سال نقش ارزنده ای در تداوم حیات در این جنگل ها ایفا کرده است و در ایجاد اکوسیستمی که از دوران سوم زمین شناسی پایدار مانده است ،جایگاه مهمی داشته است .
بلندي این شمشاد های هیرکانی گاه تا 15 متر نیز می رسد ولی ما در جنگل های این منطقه شمشاد هایی با بلندی بیش از 15 متر نیز مشاهده کردیم .
رشد شمشاد های جنگلی بسیار کند و یه سالی یک میلیمتر می رسد . کانون دیده بانان زمین در این منطقه شمشاد هایی را اندازه گرفت که محیط دور درخت آن 60 و حتی در یک نمونه 75 سانتیمتر بود( معادل 23/85 سانت قطر ) که نشانگر آن است که قرنها از زندگی آنها می گذرد .
چوب شمشاد به دلیل سخت بودن و دیگر ویژگیها ی آن بسیار گران قیمت است .