_ کتاب گردشگری و توسعه 2

در ادامه مطالب گذشته از کتاب گردشگری و توسعه، گزیده ای ازجملاتی که در فصل هفتم وهشتم  این کتاب است را انتخاب نموده و برایتان می نویسم:

1-سال 2020 شاهد نفوذ فن آوری های پیشرفته ارتباطی و اطلاعاتی به بطن اشکال مختلف زندگی بشر خواهیم بود.

-چشم انداز سال 2020 پیشبینی می کند که از این سال به بعد،سالانه1.5 میلیارد گردشگر از کشور های خارجی دیدن خواهند کرد و روزانه بیش از 2 تریلیون دلار یا 5 میلیارد دلار آمریکا هزینه خواهند کرد.

-گردشگری در طول قرن 21 نه تناه غول آسا ترین صنعت جهان،بلکه در مقایسه با سایر صنایع ، بزرگترین صنعتی که جهان بخود دیده است نیز خواهد بود.

-چشم انداز سال 2020 گردشگری نشان می دهد که گردشگران قرن 21 در جریان تعطیلات خود بیشتر به چین و جو بیرونی سیاره زمین مسافرت خواهند کرد.

-بطور قطع ، کشور چین در سال 2020 مقصد شماره یک جهان خواهد بود و به چهارمین بازار مولد جهان تبدیل خواهد شد.

-کشور های واقع در اروپای مرکزی و شرقی،در حوزهی گردشگری به موتور جدید اروپا تبدیل خواهند شد.

-در این بحبوحه ، مقصد های اروپایی به طور مستمر مجبور خواهند شد که بدنبال تنوع بخشی محصول و بازار باشند تا به این وسیله از ارائه یک تصویر مبهم در بازار های عمده تولیدی بر حذر باشند و بتوانند در بازار شدیدا رقابتی آن زمان دوام آورند.

-در حالی که رشد صنعت گردشگری در قرن 21 غیر قابل توقف خواهد بود اما این به معنای تضمین منافع روزافزون یا سود همیشگی نیست.چرا که رقابت میان مقصد های گردشگری نیز شدیدتر خواهد شد .

-در سال 2020 هیچ تورگردانی نمی تواند در انتظار آمدن گردشگران بیشتر باشد ،انها مجبورند برنده شوند و در این کار گزار عده ای برنده و شماری نیز بازنده خواهند شد.بنابراین ، برای برنده شدن ضرورت هایی وجود دارد که مهمترین آنها عبارتند از:

1-توسعه مبتنی بر کیفیت و پایداری

2-ارزش قائل شدن برای پول و سرمایه

3-بهره گیری کامل از فن آوری های اطلاعاتی و ارتباطی به منظور شناسایی اجزا و بخش های بازار و ایجاد ارتباط موثر با آن ها.

-در عین حال این که یک تصویر مرتبط با ایمنی و امنیت همواره یک عامل مهم در تصمیم گیری گردشگر برای انتخاب مقصد است.

-نتیجه اینکه آژانس های مسافرتی و نمایندگی های تور های فضایی بایستی کاملا هوشیار باشند که در آستانه ی ملاقات با گردشگرلن قرن 21 باشند.

-طی 50 سال گذشته ، رشد جمعیت ،تفرج گاه های طبیعی و حفاظت از آن ها را با چالش مواجه ساخته است.

-در کشور هایی که رشد شتابان جمعیت،ظرفیت کشش یا به عبارتی توان پاسخ گویی منابع محلی آنها را پایین آورده است.نواحی مورد حفاظت بسیار آسیب پذیر شده اند.

-یک برآورد انجام گرفته توسط اتحادیه حفاظت جهانی از 30 مکان مورد حفاظت در جهان در حال توسعه ، نشان می دهد که این مکان ها ، در حال حاضر به عنوان مراکز جاذبه جغرافیایی عمل می کنند که افراد را به واحه های سر شار از آب،غذا،سوخت و سایر منابعی که آنها در بر دارند،جذب می کنند.

-همچنین رشد جمعیت ناشی از مهاجرت ، تفرج گاه های طبیعی را در بسیاری از کشور های صنعتی در معرض خطر جدی قرار داده است.

-همه 15 شهر بزرگ جهان به استثنای مکزیکوسیتی شهر های ساحلی هستند و همه در دهه های پیش رو،شاهد رشد خارق العاده ی جمعیت خواهند بود.

-در کشور هایی که قبلا بیش تر برای دستیابی به نیاز های حیاتی انسان تلاش کرده اند،امید به ایجاد نواحی حفاظت شده کاهش می یابد.

پی نوشت: فصل های فوق به نوعی فضای گردشگری را در سال 2020 به تصویر می کشد.در بخشی از این فصل منطقه آسیا در آینده ای نزدیک به مقصد اصلی گردشگری جهان تبدیل می شود.فضای گردشگری در سال 2020 خیلی متفاوت تر از فضای سال 2012 خواهد بود.به نظر شما گردشگری در سال2020 در ایران پگونه خواهد بود؟پایان

چند مدتی می شود که سعی می کنم کتاب هایی که در دو سه ماه گذشته خریده ام را بخوانم،کتابی که از دیروز شروع به خواندنش کرده ام کتابی است با عنوان گردشگری و توسعه،این کتاب چاپ اولش است و بنوعی گردشگری را در عصر مدرن تحلیل می کند.در حال حاضر فصل پنجم این کتاب را می خوانم و گاهی از آن برای  خود نکته بر می دارم. مثلا در این فصل از گردشگری و محیط زیست صحبت می شود و گردشگری مسئولانه را تفسیر می کند و سیر گردشگری را در تاریخ بررسی می کند.با هم یکی از نکاتی که برداشته ام را می بینیم.

طبق یک دیدگاه اجتماعی و تاریخی،سه نوع متفاوت از گردشگری قابل تشخیص است:

1-در مورد گردشگری صنعتی برای کسی که کار و فعالیت در کانون تجربه او قرار دارد.انگیزه های مسافرت به عنوان استراحت و فراغت از هر گونه مسئولیتی مطرح هستند.

2-گردشگری جنسی،به نسلی تعلق دارد که سرگرمی و مصرف گرایی را تجربه می کند و شور و اشتیاق فراوانی برای کسب و تجربه نمودن این لذت دارد.گردشگران جنسی که عمدتا در طیف جنسی جوانان قرار می گیرند.تمایل دارند به منظور کسب تجربه ،کشف ناشناخته ها،لذت بردن از ملاقات با دیگران و تفریح کردن در عرصه های دلربای طبیعی ،دست به گردش و مسافرت بزنند.این گردشگران امروزه در زمره اکثریت قرار دارند و در آینده نیز هم چنین خواهد بود.

3-سر انجام نوع سوم گردشگری،گردشگری عصر نوین است.گردشگران این نوع گردشگری کسانی هستند که خواهان از میان برداشتن تضاد میان کار و تفریح اند،دلایل و توجیهات آن ها برای سفر شامل توسعه دادن افق های شخصی خود و بازگشت به شرایط مناسب و طبیعت ، با لحاظ کردن خلاقیت در برنامه ریزی سفرشان است.این گروه از گردشگران،بتدریج از نظر عددی رو به رشد می باشند و در آینده بخش مهمی از تقاضای سفر در سراسر جهان را شکل می بخشند.

پی نوشت متن:نگاه کنید به سلایق ها و دیدگاه ها گردشگران،آنها روز به روز تغییر می کنند، خواسته هایشان نیز متحول شده است، دیگر نباید یک گردشگر را تنها یک توریست تفریحی دانست،دیگر نباید یک گردشگر را عاملی جهت پالایش اقتصادی دانست، امروزه گردشگران جزئی از جامعه میزبان هستند.

غذا چیزی است که می خوریم و بواقع چیزی است فراتر از خوردن.این جمله ای است که هر وقت بر روی میز غذا می نشینم بیاد می آورم ، و اینگونه غذا برایم مفهوم می یابد،غذا انواع دارد،اقسام دارد،شیوه دارد،دستخوش سیاست است،از اقتصاد تاثیر می پذیرد و مکان نقشی پر رنگ در آن دارد.در واقع این مکان است که می گوید اینجا باید میرزا قاسمی خورد و چند کیلومتر دورتر قیمه نثار قزوین را و .... ،گاهی خیلی در مفهوم غذا غرق می شوم،می بینم که در شبکه های گوناگون از آن حرف می زنند و آموزش آشپزی می دهند،اما آیا آن مجری شبکه یا آن آشپز واقعا می تواند همانی  که می گوید را از بیننده خود انتظار داشته باشد که بپزد؟ طبیعت غذا می گوید: خیر.غذا زمانی غذا شده است که با تفکرات انسان آمیخته شده است و این انسان بوده است که از تخیل استفاده می کند و خلاقیت را خلق می کند و تا جایی پیش می رود که فیلسوفی آلمانی بنام فوئر باخ که از رادیکالیست های اروپا می باشد در ارتباط با غذا می گوید:(تعلیم غذا دارای اهمیت اخلاقی و سیاسی است.غذا تبدیل به خون می شود و خون تبدیل به قلب و مغز .اگر می خواهید ملتی را اصلاح کنید بجای سخنان پر شور بر ضد گناه ، غذای بهتری به آنها بدهید،آدمی آنچیزی است که می خورد).بنابراین غذا در هزاره جدید مفهومی جدید دارد،نباید غذا را تنها برای احتیاج بدن خورد،بلکه باید از آن لذت برد و سعی کرد آن لذت را با دیگران تقسیم نمود.گاهی شاید مفهوم گردشگری غذا ، مفهومی غریب در رستوران های ما باشد،شاید جای غذای محلی امروز در منوی رستوران های ما خالی باشد،؛ اما بدانید رستوران ها و سلایق در آینده چیزی فراتر از کوبیده و جوجه خواهد بود. شما بخواهید یا نخواهید با این موج همراه خواهید بود.

محمد کاظم حلاجی ثانی

نتیجه گیری:

فراغت در لغت به معنی آسودگی وآسایش بوده است و معمولا در مقابل اشتغالات  و زندگی روزمره که به نوعی موجب خستگی می شود بکار می رود.انسان از همان دوره اولیه حضورش در طبیعت بدنبال معاش خود بوده و حتی در دوران انسان کشاورز هم این رویه ادامه داشته است اما این نوع زندگی در درونش با مقوله اوقات فراغت آمیخته بوده است ، با این تفاوت که در دوره انسان صنعتی دیگر کار و امور تامین معاش ، مفهومی تازه از اوقات فراغت را بیان می دارد،یعنی زمانی فارغ از کار برای در اختیار داشتن اموری دلخواه ،که لذت جویی و آرامش روحی را در اختیار انسان صنعتی قرار دهد.سفر و جهانگردی خود یکی از مقوله های مرتبط با اوقات فراغت بوده و به نوعی با آن ارتباط دو سویه دارد.جوانان و بویژه قشر دانشجو با توجه به نیاز ها و خواسته هایی که دارند،پیوسته با این موضوع در تعامل می باشند.دانشجویان مدیریت جهانگردی با توجه به رشته تحصیلی شان در دانشگاه ارتباطی بسیار نزدیک با مقوله اوقات فراغت داشته و بنوعی گذران اوقات فراغتشان از دیدی که دست اندر کاران این مقوله فرهنگی به این مبحث بنیادی دارند تاثیر می پذیرد.برای دانشجویان مدیریت جهانگردی نبود زیر ساختار مناسب فرهنگی،نبود امکانات تفریحی مناسب،نبود بودجه مالی مناسب برای سفر های علمی دانشجویی و همچنین بی توجهی به علوم تجربی در رشته مذکور،به عنوان مهمترین عوامل بی انگیزه بودنشان در گذران اوقات فراغت  نزد آنهامحسوب می شود.دانشجویان مدیریت جهانگردی دانشگاه پیام نور رامسر عامل اقتصاد خانواده را در انتخاب انواع گذران اوقات فراغت موثر دانسته و بیان می دارند که تحصیلات والدین نیز یکی از عوامل موثر در اوقات فراغتشان می باشد.این دانشجویان همچنین رشته مدیریت جهانگردی را رشته ای مرتبط با مقوله اوقات فراغت دانسته و بیان می دارند که سفر مهمترین گزینه برای آنها در گذران اوقات فراغتشان می باشد.آنها همچنین تمایل بسیار زیادی به سفر هایی کوتاه داشته و مطالعه و خرید را پس از سفر بعنوان راهی برای گذران اوقات فراغت دوست دارند.دانشجویان مدیریت جهانگردی رامسر ،سایت هایی را که دارای پتانسیل بالا جذب گردشگر هستند ،مثل اصفهان،کیش،شیراز،مشهد و یزد  را ، به عنوان مقصد هایی برای سفرهای داخلی شان پیشنهاد می کنند،آنها همچنین قاره اروپا را به عنوان سایتی برای سفر های برون مرزی خود انتخاب کرده اند.طبق پاسخ های آنها،سایت های دریایی،تاریخی و بیابانی در ایران،پتانسیل بالایی برای جذب دانشجویان جهانگردی و در پی آن گردشگران را دارا هستند.آنها اوقات فراغت را با سفر همسو دانسته و به رشته خود با توجه به امکانات و توجهاتی که به آن می شود،علاقمندی نشان می دهند.

لذا با توجه به نتایج تحقیق،لزوم برنامه ریزی درست برای اوقات فراغت دانشجویان جهانگردی احساس می شود.این دانشجویان به رشته خود علاقمند بوده و بیان می دارند که توجه مسئولان متولی اوقات فراغت دانشجویان به مقوله سفر های علمی و اجرای آن می تواند راهی صحیح برای گذراندن اوقات فراغت شان باشد،راهی که هم آموزش برایشان می باشد و هم حس آرامش و آسایش را برایشان به ارمغان می آورد.

اقليم اين منطقه به تبعيت از آب وهواي كل استان معتدل ومرطوب است كه درمناطق كوهستاني جاي خودرا به آب و هواي معتدل كوهستاني مي دهد . درفصل تابستان اين مناطق خوش آب وهوا و پذيراي علاقمندان وگردشگران است. از جمله مناطق كوهستاني اين شهرستان از ارتفاعات امامزاده ابراهيم ، دره سيامزگي ، روستاي خرمكش وپايين توسه قابل ذكر است . ازعوارض طبيعي اين منطقه وجود رودخانه سيامزگي دركنار روستاي عثماوندان و شهر شفت است كه روستا هاي زيادي را در مسيرجريان خود مشروب مي نمايد . كوههاي امامزاده ابراهيم و دره سيا مزگي نيز جزء عوارض طبيعي اين منطقه بشمار مي روند .

 شهرستان شفت با مساحت969/576 كيلو متر مربع شامل دو بخش مركزي واحمد سر گوراب و چهار دهستان جيرده ، ملا سرا ، نصير محله و چوبر مي باشد . گفتني است اين شهرستان درسال 1374 ازشهرستان فومن منتزع و مستقل گرديد.

 شهرستان شفت از نظر اقتصادي به كشاورزي و دامپروري و يا صنايع وابسته به اين دو متكي است . برنج از جمله محصولات كشاورزي اين منطقه و باغداري،پرورش دام و طيور و زنبور عسل ،شيلات و پرورش آبزيان و كرم ابريشم از ديگر فعاليتهاي جاري در اين شهرستان مي باشد.علاوه بر اينها توليد خشكبار از جمله شاه بلوط و صيفي جات و گل و گياه زينتي نيز از منابع درآمدي مردم منطقه محسوب مي گردد.

آبشار دودوزن:

براي دسترسی باید از شفت به روستاي احمدسر گوراب ، روستاي شالماء،سفید نرگس ،بازارچه علیسرا،بقعه آقا سید کاس و آقا سید رضی و سیاه نرگس بگذریم ، . بعد از سیاه نرگس به روستاي خرم کش می رسیم، در مسیر همچنان رودخانه زیبا را همگام با خود می بینیم که از آبشار زیباي دود وزن خرم سرچشمه می گیرد. در 2 کیلومتري روستاي توسه، روستاي توریستی و زیباي خرم کش وجود دارد که 700 متر بعد از آن به تابلویی می رسیم که روي آن نوشته شده است 800 متر با آبشار دود وزن خرم ( 500 متر مانده به آبشار) بعد از طی 300 متر به انتهاي مسیر ماشین رو می رسیم که پلی مابین این دو مسیر (خاکی و ماشین رو و مال رو) قرار دارد، بقیه مسیر تا به آبشار درحال ساخت و بازسازي می باشد. به محدوده خرم ، خرم کش و اطراف سیاه مزکی می گویند . این منطقه حالت ییلاقی دارد . پنیر آن معروف است.

روستاهاي خَرَم وخَرَم کَش از جمله روستاههاي بسیار زیبا و جذاب شهرستان شفت می باشد . این منطقه که در ناحیه کوهستانی سیاهمزکی قرار دارد . داراي پوشش جنگلی انبوه ، چشمه هاي آب ، رودخانه پر آب و خروشان ، هواي خنک در بهار وتابستان است . روستاههاي این مسیر نیز آباد و پر رونق بودند در خرم و خرم کش مغازه هاي زیادي وجود دارد . چند باب کبابی محلی ، قهوه خانه ، فروشگاه مواد غذایی و میوه ، فروشگاههاي محصولات دامی به صوص پنیر و عسل ، مسجد بزرگ وپررونق و روستایی پرجمعیت دارد. در ایام تعطیل و آخر هفته این محور مملو از جمعیت می شود.

به دقت مطالعه بفرمایید:

-تاریخ و ساعت آغاز برگزاری جشن امسال :30 بهمن 1390ساعت 8 صبح

-کلیه راهنمایان استان مازندران جهت حضور در جشن امسال موظف به پرداخت مبلغ 70000 تومان فقط برای ورودیه جشن می باشند(ورودیه جشن)،این بدین معنی است که هزینه ایاب ذهاب و سایر از استان مبدا(مازندران) تا استان مقصد(خوزستان) و بالعکس بر مبلغ فوق افزوده می شود.

مبلغ ورودیه(70000 تومان) + هزینه ایاب ذهاب رفت و برگشت؟= کل هزینه پرداختی؟

نکته:بزودی مبلغ کل به اطلاع راهنمایان خواهد رسید.

_بدلیل محدودیت در سهمیه استان مازندران،اولویت با راهنمایانی می باشد که فعالیت کاری با توجه به موضوعیت جشن داشته باشند و کلیه مرام نامه جشن راهنمایان را بپذیرند.

_برخی از برنامه های جشن امسال راهنمایان در خوزستان:یک روز زندگی با عشایر،دیدار از چغازنبیل،سد دز و .....

توجه:راهنمایان گردشگری استان مازندران جهت شرکت در جشن راهنمایان گردشگری کل کشور در استان خوزستان با نماینده استان مازندران آقای ستوده  09113936170 تماس حاصل نمایید.

با تشکر:محمد کاظم حلاجی ثانی

دوستان به اصطلاح همشهری رامسری که به میز ها و اتاق های گرم خود چسبیده اید،کجایید؟

1-آیا شنیده اید که پل صفارود رامسر بسان پل های آلمانی ما یک پروژه تاریخی شده است؟

2-آیا شنیده اید که برای احداث فرود گاه رامسر ،چه گرفته اید و چه داده اید؟

3-آیا شنیده اید که برداشتن پیچ های جاده جواهرده آسیبی جدی به زیست بوم منطقه وارد می سازد و گردشگران برایتان تاسف می خورند؟

4-آیا شنیده اید که در میانه راه جواهرده از گردشگر طبیعی نوشته اند،که مثلا اینگونه یا آنگونه باشد،پس چرا  تو،که دایه گردشگر دوستی داری و اصلا نمیدانی مسافر کیست،می روی و در جلوی چشمان مسافران شهرت از ماشینت زباله بیرون می اندازی،مسافران تو را نمی شناسند،شهروندت چطور؟

5-آیا شنیده اید که در پلاژ شهرداری برای ورود هر ماشین 1000 تومان دریافت می کنند تا فقط 300 متر را در ترافیک طی کند و دوباره از پلاژ بیرون رود،آیا خدمتی داده اید؟آیا برای ماشین مسافرانت پارکینگی تدارک دیده ای؟تو می دانی آن پلاژ فقط ظرفیت 100 ماشین را دارد،باز ورودیه میگیری؟

6-آیا شنیده اید که در اواسط تابستان ،چراغ های روشنایی داخل خیابان کازینو ،لاین به لاین خاموش و روشن می شوند؟امنیت در شهر توریستی رامسر را با این کارت زیر سوال برده ای.

7-آیا شنیده اید که آسفالت خیابان های شهر توریستی رامسر اکثرا خراب هستند و اصلا متناسب برای یک شهر توریستی نیست؟ماشین اداره نوش جانت.

8-آیا شنیده اید که در شهرداری شهرت هر روز برای متراژ کوچه ها یا ماده 100 خانه ها چه کار می کنند این کارمندان شهرداری ات،اما نمیدانم چرا نمی توانند ملک شخصی جاده کمربندی دریا را آزاد کنند یا پل تاریخی صفارود را بسازند،فکر می کنی آنها خیال می کنند ما نمی دانیم؟تو را بخدا سیمای شهرت را با بنرهای تقدیری که از تو شده خراب نکن،دوستان به ما نگفته اند که بهشان گفتی فلان بنر را با آن محتوا برایت بزنند.همشهریت در جهان دوم شده است ،می دانی افتادگی یعنی چه؟

9-آیا شنیده اید که در شهر توریستی رامسر ضعیف ترین اداره ای که فعالیت می کند اداره گردشگری شهرت می باشد؟ تو می دانی که هنوز در شهردای شهر توریستی رامسر یک گروه گردشگری وجود ندارد؟تو می دانی در تمام جلسات شهرداری رامسرهر صاحب منصبی از گردشگری این شهر می گوید تا کلامش را زیباتر سازد،تو که می دانی بهشان بگو سخنانشان خیلی تکراری شده است،حد اقل 2 تا کتاب در زمینه گردشگری بخوانند تا بدانند شهر گردشگری یعنی چه؟ شورای شهرت  باید بدانند که در شهرهای توریستی شورای شهر یعنی یک گروه متحد و دارای یک هدف،نه یک گروه کاملا درگیر.

10- آیا شنیده اید که فرود گاه شهرت بین المللی می شود،آیا شهرت نیز بین المللی شده است؟آیا واقعا تو می توانی از یک گردشگر خارجی  پذیرایی کنی؟واقعا آمادگی برای این مهم را داریم؟

رامسر را نابود نکنیم.......

  محمد کاظم حلاجی ثانی

_کارشناس و پژوهشگر گردشگری

کتاب ما چگونه ما شدیم.پس به دقت نوشته های آرش را بخوانید.

در سفر اخیرم به اروپا، کتابی را تحت عنوان TEN THOUSANDS YEARS OF ART خریدم که توسط انتشارات PHAIDON در سال ۲۰۰۹ منتشر شده است. در این کتاب ۵۰۰ شاهکار هنری از فرهنگ‎ها و کشورهای مختلف در بازه‎ی زمانی ۸۰۰۰ قبل از میلاد تا زمان حاضر، مورد بررسی قرار گرفته است. به عبارت دیگر به ازای هر ۱۰۰ سال، یک شاهکار معرفی شده است.

در این کتاب آثاری از کشورهای آرژانتین، آفریقای جنوبی، عراق، یونان، رومانی، نیجریه، ایران، چین، مصر، سودان، ایتالیا، قبرس، مالت، چاد، پاکستان، روسیه، انگلستان، اکوادور، آمریکا، ژاپن، آسیای میانه، تانزانیا، ترکیه، سوریه، پرو، مکزیک، سوئد، دانمارک، سوئیس، اتریش، اسلونی، اسپانیا، تاجیکستان، تایلند، ویتنام، تونس، یمن، گواتمالا، افغانستان، فیلیپین، هند، گینه نو، اتیوپی، سریلانکا، کره، ایرلند، پاناما، فرانسه، اندونزی، آلمان، کامبوج، مالی، شیلی، تبت، نروژ، نپال، نیوزیلند، زیمباوه، بلغارستان، چک، کلمبیا، بلژیک، ارمنستان، جمهوری دومنیکن، بولیوی، هلند، سیرالئون، مغولستان، ماداگاسکار، واناتو، پولنزی فرانسوی، کنگو، گینه، گابون، ساحل عاج، استرالیا و کانادا دیده می‎شود. به عبارتی از ۷۷ کشور و منطقه فرهنگی در دنیا آثاری در این کتاب وجود دارد. قابل ذکر است که از برخی از کشورها چندین اثر و از برخی دیگر تنها یک اثر دیده می‎شود.

اولین اثری که در این کتاب به آن اشاره شده مربوط است به کشور آرزانتین در قرن هشتم پیش از میلاد، و آخرین اثر از آمریکاست.

در تمام کتاب، ۱۵ اثر هنری از ایران نمایانده شده است که اولین آن به ۶۰۰۰ سال پیش (سفالی که در موزه بریتانیا قرار دارد) و آخرین آن به دوره قاجار مربوط می‎شود. بر این اساس، می‎توان گفت که ایران ۳% هنر از ۱۰۰۰۰ سال گذشته را به دنیا هدیه داده است.

آثار ایران در این کتاب به دوره‎های ۶۰۰۰ سال پیش (عصر فلز)، ۵۰۰۰ سال پیش (پیش ایلامی)، ۳۲۰۰ سال پیش (تمدن مارلیک)، ۳۱۰۰ سال پیش (عصر آهن)، ۲۵۰۰ سال پیش (هخامنشیان)، ۸۰۰ سال پیش ( سلسله سلجوقی)، ۷۰۰ سال پیش (سلسله ایلخانی)، ۵۰۰ سال پیش (سلسله صفوی)، ۴۰۰ سال پیش (سلسله صفوی)، ۳۵۰ سال پیش (سلسله صفوی)، ۲۰۰ سال پیش (سلسله قاجار) مربوط است.

موضوع جالب در این میان این است که به غیر از یک رخوت ۱۷۰۰ ساله (حد فاصل هخامنشیان تا سلجوقیان)، ایران تا همین ۲۰۰ سال پیش در عرصه‎‎ی هنر بین‎المللی شاهکارهایی را آفریده است. موضوع قابل توجه دیگر اینکه فقط ۲ اثر از ۱۵ شاهکار ایرانی، در کشور وجود دارد و بقیه در موزه‎های خارج از ایران نگهداری می‎شوند.

نکته‎ای که می‎توان به آن اشاره کرد این است که در تاریخ هنر ایران، کسانی هستند که ما آن‎ها را نمی‎شناسیم و شاید حتی هرگز حتی نامشان را نشنیده‎ایم. از این می‎توان به افراد زیر اشاره کرد: “مهر علی” که نقاشی معروفی از فتحعلی‎شاه قاجار کشیده و این آخرین شاهکار ایرانی در عرصه‎ی بین‎المللی قلمداد شده است. و دیگری “سلطان محمد”، نگارگری که در زمان شاه تهماسب صفوی می‎زیست. “مقصود کاشانی” نیز همانی است که “قالی اردبیل” را بافته و امروز این قالی در موزه‎ی “ویکتوریا و آلبرت” لندن نگهداری می‎شود. “عبدالله ابن محمد ابن محمود الهمدانی” و “الحسن ابن عربشاه” هم از هنرمندان گمنام ایرانی هستند که به ترتیب در زمان ایلخانیان و سلجوقیان آثار هنری بی‎بدیلی را خلق کرده‎اند. از طرفی، به غیر از “رضا عباسی”، هنرمندان دیگری که بقیه‎ی آثار ایرانی مندرج در این کتاب را خلق کرده‎اند حتی نامشان در تاریخ ثبت نشده است. این در حالی است که هنرمندان یونانی در شش قرن قبل از میلاد (و شاید هم قبل‎تر از آن)، نامشان مشخص است.

اگر از منظر دیگر به این کتاب نگاه کنیم و توجهمان بر این موضوع باشد که ماندگاری و اثرگذاری کشورهای مختلف در طول تاریخ (نه فقط در یک بازه‎ی خاص) را مورد بررسی قرار دهیم و آن‎ها را با با هم مقایسه کنیم، به نتایج زیر می‎رسیم:

یونان: حدود ۶% از هنر دنیا توسط یونانی‎ها به وجود آمده است، اما تقریبا در ۸ قرن گذشته هیچ اثری از یونان در آثار هنری نیست و هنر این کشور به فراموشی سپرده شده است. اولین اثر یونان (در این کتاب) مربوط به ۷۰۰۰ سال پیش است.

ژاپن: حدود ۵% هنر دنیا از ژاپن سربرآورده است. ژاپن به طور مستمر در طول تاریخ (از ۴۰۰۰ قبل تا ۱۹۷۷ میلادی) شاهکار آفریده است.

چین: حدود ۷% هنر در چین متولد شده است. در این سرزمین به طور مستمر ( از ۵۸۰۰ سال قبل تا ۱۹۸۲ میلادی) شاهکار خلق شده است.

مصر: حدود ۳/۵% درصد هنر جهان در مصر به وجود آمده است. اولین اثر در این سرزمین مربوط به ۵۷۰۰ سال پیش است. در ۶۵۰ سال گذشته مصر هیچ جایگاهی در هنر نداشته است و به مدت ۸۰۰ سال (از ۵۶۵ تا ۱۳۷۲ میلادی) در یک رخوت عمیق فرو رفت.

هند: حدود ۳% از هنر دنیا در هند شکل گرفته است. اولین اثر مربوط به ۱۰۰ قبل از میلاد است. بعد از به پایان رسیدن عصر مغول در این کشور (۳۵۰ سال پیش)، هند در عرصه‎ی هنر جایگاهی نداشته است.

ایتالیا: مهد ۱۱% از هنر دنیا ایتالیاست. ایتالیا از ۵۵۰۰ سال پیش تا قرن بیستم (۱۹۱۴ میلادی) شاهکار هنری خلق کرده است.

آمریکا: در قرن بیستم، یک سوم هنر در آمریکا خلق شده است. کلا ۷% از هنر دنیا (در بازه‎ی زمانی ۱۰۰۰۰ ساله) در این سرزمین متولد شده است که حدود دو سوم از این ۷% در قرن بیستم به وجود آمده است. اولین اثر متعلق به ۴۰۰۰ سال پیش است. در آمریکا نیز در یک بازه‎ی ۲۲۰۰ ساله (از ۲۰۰۰ قبل از میلاد تا ۲۰۰ بعد از میلاد) هیچ اثر هنری قابل توجهی خلق نشده است.

انگلستان: حدود ۵/۵% از هنر دنیا به انگلستان تعلق دارد. اولین اثر هنری این سرزمین مربوط به ۴۴۰۰ سال پیش و آخرین آن مربوط به قرن بیستم (۱۹۶۲ میلادی) است.

نتیجه: از بررسی هنر در کشورها و تمدن‎های فوق، چند نتیجه عایدمان می‎شود:

۱- جمله‎ی “هنر نزد ایرانیان است و بس”، جمله‎ای نیست که واقعیت جایگاه هنر ایران را در میان کشورهای دیگر به درستی و دور از حس ناسیونالیستی بیان کند. اگر این کتاب را مبنا قرار دهیم، در ۱۰۰۰۰ سال گذشته در هر ۶۶۶ سال، ایران تنها یک اثر هنری فاخر به دنیا عرضه کرده است. و بر این اساس، اگر آخرین اثر را مربوط به ۲۰۲ سال پیش بدانیم، شاید باید ۴۶۴ سال دیگر صبر کنیم تا یک اثر هنری قابل توجه به دنیا عرضه کنیم.

۲- برخی از کشورها همچون آمریکا، در قرون اخیر وارد عرصه‎ی هنر شده‎اند، اما امروزه راهبری هنر دنیا در دست آنان است.

۳- بسیاری از کشورهایی که دارای تمدن دیرینه هستند (مصر و یونان و هند) خیلی وقت است که دیگر نامی در میان هنرهای فاخر دنیا ندارند.

۴- برخی از کشورها (چین، ژاپن، ایتالیا) در طول تاریخ با یک روند مستمر (به عبارتی آهسته و پیوسته) در هنر زبانزد بوده‎اند.

پی‎نوشت: ۱- در این نوشتار هرجا سخن از هنر به میان آمده، منظور آثار هنری مندرج در کتاب TEN THOUSANDS YEARS OF ART  است. ۲- درصدها، تحلیل‎ها و نتیجه‎گیری‎ها از نگارنده است.

آرش نورآقایی