سفر به شیراز .قسمت 2

* پلکان های کاخ آپادانا : جزئیات حجاری های پلکان رو به شمال کاخ آپادانا که نظامیان هخامنشی را نمایش می دهد . کاخ آپادانا در شمال و شرق دارای دو مجموعه پلکان است . پلکان های شرقی این کاخ که از دو پلکان یکی رو به شمال و یکی رو به جنوب تشکیل شده اند ، نقوش حجاری شده ای را در دیوار کناره خود دارند . پلکان رو به شمال نقش هایی از فرماندهان عالی رتبه نظامی مادی و پارسی دارد در حالی که گل های نیلوفر آبی را در دست دارند ، حجاری شده است . در جلوی فرماندهان نظامی افراد گارد جاویدان در حال ادای احترام دیده می شوند . در ردیف فوقانی همین دیواره ، نقش افرادی در حالی که هدایایی به همراه دارند و به کاخ نزدیک می شوند ، دیده می شود . بر دیواره پلکان رو به جنوب تصاویری از نمایندگان کشورهای مختلف به همراه هدایایی که در دست دارند دیده می شود . هر بخش از این حجاری اختصاص به یکی از ملل دارد که نامبرده می شود :

1- مادی ها           2- عیلامی ها       3- پارت ها            4- سغدی ها         5- مصری ها         6- باختری ها       7- اهالی سیستان                               8- اهالی ارمنستان             9- بابلی ها            10- اهالی کلیکیه               11- سکاهای کلاه تیز خود

12- ایوانی ها        13- اهالی سمرقند              14- فنقی ها         15- اهالی کاپادوکیه           16- اهالی لیدی                  

17- ارا خوزی ها 18- هندی ها                       19- اهالی مقدونیه              20- اعراب            21- آشوری ها     22-لیبی ها

23- اهالی چشمه

کاخ آپادانا : کاخ آپادانا از قدیم ترین کاخ های تخت جمشید است . این کاخ به فرمان داریوش بزرگ بنا شده است ، برای برگزاری جشن های نوروزی و پذیرش نمایندگان کشورهای وابسته به حضور پادشاه استفاده می شده است . این کاخ توسط پلکانی در قسمت جنوب غربی آن به « کاخ تچر » یا « کاخ آینه » ارتباط می یابد . کاخ آپادانا از 72 ستون تشکیل شده است که در حال حاضر 14 ستون آن پا برجاست ته ستون های ایوان کاخ گرد ولی ته ستون های داخل کاخ مربع شکل میباشد .

* کاخ تچر : تچر یا تچرا به معنای خانه زمستانی می باشد . این کاخ نیز به فرمان داریوش کبیر بنا شده و کاخ اختصاصی وی بوده است . روزی کتیبه ای آمده « من داریوش این تچر را ساختم » .

این کاخ یک موزه خط بشمار می رود از پارسی باستان گرفته در این کاخ کتیبه وجود دارد تا خطوط پهلوی بالای ستون ها از نمای جلویی های مصری استفاده شده است . قسمت اصلی کاخ توسط داریوش بزرگ و ایوان و پلکان سنگی جنوبی توسط خشایار شاه و پلکان سنگی غربی توسط اردشیر دوم بنا شده است .

* کاخ هدیش : این کاخ که کاخ خصوصی خشایار شاه بوده است در مرتفع ترین قسمت صفه تخت جمشید قرار دارد . این کاخ از طریق دو مجموعه پلکان به کاخ ملکه ارتباط دارد . احتمال میرود آتش سوزی از این مکان شروع شده است  به خاطر نفرتی که آتنی ها از خشایار شا داشته اند به خاطر به آتش کشیدن آتن به دست وی . رنگ زرد سنگ نشان دهنده تمام شدن آب درون سنگ ها به خاطر حرارت است . اینجا مکان کوچکی بوده  6 × 6 ستون قرار داشته است . به خاطر ویرانی شدیدی که شده اطلاعات زیادی در مورد این کاخ در دسترس نیست خیلی ها از اینجا به عنوان کاخ مرموز نام برده اند . هدیش به معنای جای بلند می باشد و چون خشایار شاه نام زن دوم او هدیش بوده است نام کاخ خود را هدیش می گذارد ، این کاخ در جنوبی ترین قسمت صفه قرار دارد و قسمت های زیادی از کف از خود کوه می باشد .

* کاخ ملکه : این کاخ توسط خشایار شا ساخته شده است و به نسبت سایر بناها در ارتفاع پایین تری قرار گرفته است . بخشی از این کاخ در سال 1931 توسط شرق شناس مشهور ، پورفسور ارنست امیل هرتز فلد ، خاکبرداری و از نو تجدید بنا شد و امروز به عنوان موزه و اداره مرکزی تاسیسات تخت جمشید مورد استفاده قرار گرفته است .

* ساختمان خزانه شاهنشاهی : این ساختمان که شامل چندین تالار ، اطاق و حیاط تشکیل شده است با دیوار عظیمی از بقیه تخت جمشید جدا می شود .

* کاخ صد ستون : وسعت این کاخ در حدود 46000 متر مربع است و سقف آن به وسیله صد ستون که هر کدام 14 متر ارتفاع داشته اند ، بالا نگه داشته می شده است .

* کاخ شورا : به این مکان کاخ شورا یا تالار مرکزی می گویند . احتمالاً شاه در اینجا با بزرگان به بحث و مشورت می پرداخته است . با توجه به نقوش حجاری شده ، از یکی از دروازه ها شاه وارد میشده و از دروازه دیگر خارج میشده است . به این دلیل به اینجا کاخ شورا می گویند که در اینجا دو سر ستون انسان وجود داشته که جاهای دیگر نیست و سر انسان سمبل تفکر است .

* سرانجام تخت جمشید : مجموعه کاخ های تخت جمشید ، در سال ( 330 پیش از میلاد ) به دست اسکندر مقدونی به آتش کشیده شد و تمام بناهای آن را به صورت ویرانه درآمد . از بناهای بر جا مانده و نیمه ویرانه ، بناهای مدخل اصلی تخت جمشید است که به کاخ آپادانا معروف است و مشتمل بر یک تالار مرکزی با 36 ستون و سه ایوان 12 ستونی در قسمت های شمالی ، جنوبی و شرقی است که ایوان های شمالی و شرقی آن به وسیله پلکان هایی به حیاط های مقابل متصل و مربوط می شوند . بلندی صفه در محل کاخ آپادانا 16 متر و بلندی ستون های آن 18 متر است . این مجموعه در فهرست آثار تاریخی ایران و نیز در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است .

* جایگاه کنونی این سازه : در دوره نو و با بازگشت و پیدایش حس میهن خواهی در میان ایرانیان و ارج گذاری به گذشتگان این سرزمین ، تخت جمشید اعتبار بیساری یافت در زمان حکمرانی خاندان پهلوی در ایران به این بنا توجه فراوانی گردید و محمد رضا شاه پهلوی جشن های دو هزار و پانصد سال شاهنشاهی ایران را در این سازه کهن انجام داد . با آغاز رویداد انقلاب اسلامی این سازه را یادگارشاهان  خواندند و بسیار مورد بی مهری قرار دادند . ولی امروزه میتوان تخت جمشید را نام آورترین و دوست داشتنی ترین سازه در ایران و در میان ایرانیان و همچنین نماد شکوه گذشتگان دانست .

* هنرهای معماری تخت جمشید : یکی از هنرهای معماری در تخت جمشید این است که نسبت ارتفاع سردرها به عرض آن ها و همین طور نسبت ارتفاع ستون ها به فاصله بین دو ستون نسبت طلایی است . نسبت طلایی نسبت مهمی در هندسه است که در طبیعت وجود دارد . این نشانگر هنر ایرانیان باستان در معماری است .

نکاتی در ارتباط با مجموعه تخت جمشید :

* این بنا توسط شهرداری منطقه خریداری شده و با همکاری میراث فرهنگی در جهت حفظ آن تلاش می شود . طرح سازمان میراث فرهنگی برای این مکان از مرداد 82 آغاز و تا خرداد 84 خاتمه یافت و تلاشی بود برای دست نخورده بودن مجموعه .

* تخت جمشید تنها هویت ایرانی نیست بلکه یک میراث بشری است و مربوط به کل انسان های باهویت جهان .

* نظریه های تخریب تخت جمشید گوناگون بوده که دو مورد آن محتمل تر است :

- آتش زدن توسط اسکندر مقدونی و موضوع حمله ایران به آتن

- واسط بودن یک زن که نشان و نماینده ای از موضوعیت روسیی گری به نام تائیسم .

* تخت جمشید در ارتباطی گسترده با مردم ایران بوده و دلیل آن وجود استاندارانی نمونه در دوره هخامنشیان بود که به ساطراق معروف بودند .

* خشایار شاه در ارتباط با به دست گرفتن حکومت به حاکمان آینده اینچنین توصیه می کرد :

- انبار ( سیلو ) بسازند .

- مردم را به آموزش دعوت کنید .

- به موجودی خزینه دست نزنید .